«آسیاب بادی» و ماهیهای خاویاری...

چند روز پیش قول دادم که خبری را به نقل از «احسان نراقی» در اینجا منتشر کنم.

خبر این بود که در اوایل دهه 90 میلادی، هیأتی با کمک یونسکو پژوهشی درباره آلودگی دریای خزر انجام داده بود. پژوهش مذکور نشان می داد که به دلیل افزایش آلودگی آب خزر، میزان تولیدمثل ماهیهای خاویاری بسرعت در حال کاهش است.طبق همین پژوهش، 65 درصد آلودگی خزر متعلق به روسیه بود که امواج آلودگیهای آن از طریق رودهای این کشور به خزر می ریزد.

 پس از انجام پژوهش، یونسکو در مذاکراتی با مقامات روس از آنها می خواهد تا با زهکشی رودهای کشورشان، حجم آلودگی خزر را کاهش دهند. اما مقامات روس تحت عناوینی مثل کمبود بودجه و نظایر آن از پذیرش این درخواست خودداری می کنند.

به دنبال این مسأله نراقی در ملاقاتی با مسؤولان وقت وزارت خارجه از آنها می خواهد با طرح ادعانامه ای علیه روسیه پشتوانه حقوقی و قدرت پیگیری لازم را در اختیار یونسکو قرار دهند. اما وزارت خارجه ایران نه تنها این مسأله را نمی پذیرد، بلکه حتی از برگزاری یک کنفرانس خبری در این زمینه در رامسر جلوگیری می شود.

استدلال مقامات ایرانی آن بوده که «ما با روسیه کار داریم و نمی خواهیم خود را با آنان درگیر کنیم». نراقی مدعی است، از همان ملاقات فهمیده که حکومت در رؤیای کسب نیروی حاصل از اتم به سر می برد و در این زمینه، روی همکاری کشورهایی مثل روسیه حساب می کند و حاضر است از دیگر منافع کشور در برابر این همکاری چشم بپوشد.

***

نقل این ماجرا از نراقی بهانه ای شد تا حرفی را که مدتی است در ذهنم چرخ می زند، بنویسم. حرف من این است که بد نیست هر از چند سالی رمان جاودان «جورج اورول» یعنی «مزرعه حیوانات» را بازخوانی کنیم. دلیلش هم این است که ما هر از چندسالی به مرحله ای از موقعیت نظام برخاسته از انقلاب می رسیم که می تواند برخی حلقه های مفقود اورول  را برما بنماید.

اخیرا که برای چندمین بار این اثر جاودانی و پرکنایه را می خواندم، دیدم که شباهت «آسیاب بادی» مزرعه حیوانات با «فناوری هسته ای» ما اندک نیست.

اگر احیانا رمان را نخوانده اید یا فراموش کرده اید، توضیح می دهم : «آسیاب بادی» یک طرح رؤیایی بود که «ناپلئون»(دیکتاتور مزرعه) دستور ساخت آن را داده بود و با این عنوان که وقتی طرح به نتیجه برسد، همه حیوانات در آسایش خواهند بود و نیازی به کارهای سخت ندارند، از آنها بیگاری می کشید. در طول زمان نامتناهی ساخت آسیاب بادی، جیره غذایی حیوانات مزرعه روز به روز کمتر و ساعات کار آنها بتدریج بیشتر می شد. کار به جایی کشید که نظام بازنشستگی حیوانات هم در قبال تحقق پروژه نادیده انگاشته شد و در نتیجه حیوانات زحمتکش (طبقه کارگر) نسل انقلاب عمر خود را در پای رؤیای «آسیاب بادی» قربانی می کردند و نسلهای بعد هم که نه آرمانهای انقلاب را می دانستند و نه در سیستم شکل گرفته توسط خوکهای حاکم، جز وفاداری و «بع بع » کردن کاری بلد نبودند.

در واقع،«آسیاب بادی» پروژه ای بود عینی که جایگزین آرمانهای ذهنی انقلابیون می شد و حیثیت و بود و نبودشان با آن گره می خورد؛ حال آنکه آن آسیاب، جز ابزاری برای تحمیق و سرگرم ساختن حیوانات مزرعه و تقویت پایه های دیکتاتوری «ناپلئون» نبود.

*نکته آخر: دریای درجه دو!

آیا تا به حال از خود پرسیده ایم که چرا حکومت ما آنقدر که در مورد نام خلیج فارس و یا جزایر سه گانه حساس است، در قبال از دست رفتن منافع کشور در دریای خزر منفعل و غیرمسؤولانه عمل می کند؟ آیا در کشور ما علاوه بر شهروندان درجه دو،«دریای درجه دو» هم داریم؟ یا آنکه منافع عینی کشور به خاطر امیدهای واهی و آسیابهای بادی به حراج گذاشته می شود و روسیه ای که با آلوده سازی خزر ،هر سال از حجم ماهیهای خاویاری می کاهد، بیشتر از همه سود می برد؟

در همین زمینه:

 آخرین خبر: «تعویق در ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت» / مشمول لطف آمریکا شدیم یا پشت پرده خبرهایی است؟

چند مطلب خوب و حماسی از الپر درباره پرونده هسته ای (1) ،(2) ،(3)