اخبار و ابهاماتي درباره جبهه دموكراسي خواهي

اين روزها اخبار مختلفي درباره سرنوشت جبهه دموكراسي و حقوق بشر مي شنوم. خبرهايي مثل اينكه به دليل مشكلات اجرايي بحث به طور غير رسمي منتفي شده. هفته قبل هم در منزل دكتر يزدي يك مراسم افطاري بود كه من متأسفانه به دليل كارهاي شخصي كه داشتم نتوانستم بروم. با اين حال، آن طور كه در خبرها آمده بود و دوستاني هم كه رفته بودند، تعريف

مي كردند، ملي-مذهبيها و اعضاي نهضت آزادي نسبت به روند كند تشكيل جبهه علنا انتقاد كرده بودند. حتي « عيسي سحرخيز» هم در اين جلسه صدايش درآمده بود.

اما مسأله اصلي چيست؟ ظاهرا ابهام اصلي درباره موضع جبهه مشاركت است. چراكه سازمان مجاهدين انقلاب و برخي تشكلهاي دوم خردادي ديگر كه قرار بود به اين جبهه بپيوندند، اين مسأله را ردكرده اند و از آن طرف ملي-مذهبيها و نهضت آزادي بر تشكيل هر چه سريعتر جبهه تأكيد دارند.

همين وضعيت باعث طرح چنين پرسشي مي شود: آيا واقعا جبهه مشاركت با پيوستن به اين جبهه مشكل دارد؟ من در پاسخ به اين پرسش مي گويم: هم بله و هم نه.

«بله» از اين جهت كه ابهامات جدي در مورد چند و چون تشكيل جبهه وجود دارد. اينكه هدف جبهه چيست؟آيا صرفا كار سمبليك و يا فرهنگي است و يا قرار است يك جبهه سياسي تمام عيار (مانند جبهه دوم خرداد يا جبهه ملي) باشد. اگر حالت اول باشد، كار خيلي ساده تر است، اما تأثير آن هم به همان نسبت كم مي شود و حتي مي شود گفت كه در حالت اول جبهه جمعي از فعالان كاركشته عرصه سياست  و احزاب به يك NGO  فرهنگي فرو كاسته مي شود. اما حالت دوم (كه قاعدتا بايد مبناي تشكيل جبهه باشد)، دشواريهاي خاصي را بوي‍‍ژه براي جبهه مشاركت به همراه دارد. اين دشواريها برخلاف آنچه تصور مي شود، بيش از آنكه ايدئولوژيك باشد، تاكتيكي و تاحدودي استراتژيك است. بدين معنا كه مثلا اين پرسش به طور جدي وجود دارد كه اگر قرار بر فعاليت جدي سياسي جبهه در آينده است، مكانيسم تصميم گيري به چه شكل است؟ آيا تشكيلات گسترده اي چون جبهه مشاركت از حق رأي يكساني با تشكلهاي كوچكتر برخوردار خواهد بود؟ و يا فراتر از آن، چگونه مي توان مثلا براي «عبدالله نوري» يا «حسين انصاري راد» يا «محسن كديور» يا «هاشم آقاجري» كه به شكل فردي در جلسات مقدماتي جبهه دموكراسي خواهي شركت كرده اند و نماينده تشكل خاصي نيستند، يك حق رأي قائل شد و براي جبهه مشاركت يا نهضت آزادي هم كه يك حزب هستند، يك رأي؟ البته تا جايي كه من اطلاع دارم، جبهه مشاركت پيشنهاد داده كه جبهه به شكل مجموعه اي از افراد صاحب نام سياسي و در قالب بيانيه اي با 200تا 300 امضا اعلام موجوديت كند، اما اين پيشنهاد هم از سوي سران نهضت آزادي رد شده؛ با اين استدلال كه جبهه يعني مجموعه اي از احزاب و گروههاي شناخته شده سياسي و نه جمعي از افراد. نتيجه آنكه با وضعيت فعلي كه تنها دو حزب جبهه مشاركت يا نهضت آزادي موافقت خود با پيوستن به جبهه را اعلام كرده اند، تشكيل آن دور از انتظار مي نمايد. شايد بد نباشد كه يادآوري كنم بي توجهي به همين نكات بود كه عملا جبهه دوم خرداد را ناكارآمد كرد و بعد هم عملا آن را به سمت شكاف برد. ضمن آنكه اين مسائل تشكيلاتي محدود به احزابي مثل جبهه مشاركت نيست. كما اينكه طي چند سال اخير تلاش براي تشكيل ائتلاف جمهوريخواهان خارج از كشور هم به مشكلات مشابهي دچار شده است.

از سوي ديگر، پاسخ پرسش پيش گفته يعني « آيا واقعا جبهه مشاركت با پيوستن به اين جبهه مشكل دارد؟» از اين جهت منفي است كه به هر حال، پيوستن به اين جبهه درون جبهه مشاركت تصويب شده و تا آنجايي كه من اطلاع دارم، در جلسات تدوين قطعنامه نهايي كنگره هشتم (كه هنوز منتشر نشده) قرار شد در قطعنامه هم بيايد. ضمن آنكه هم در مجموعه شوراي مركزي و دفتر سياسي حزب مخالفت جدي با كليت قضيه وجود ندارد و هم نيروهاي بدنه تشكيلات در حد توان خود به طور جدي پيگير مسأله هستند.

***

اين مطلب را بيشتر از آن جهت نوشتم كه كمي پيچيدگيهاي تصميم گيري در عرصه سياسي (بويژه در ايران) را برشمارم و هم اطلاعاتي از وضعيت جبهه داده باشم. خوشحال مي شوم نظراتتان را در مورد اين مسأله بدانم.

 يك خبر: چهار شنبه شب در جلسه ماهانه روزنامه نگاران اصلاح طلب، تاج زاده حسابي از جلسه اخير (سه شنبه شب) جبهه دموكراسي خواهي تعريف مي كرد و مي گفت كه كارها دارد روي غلطك مي افتد. خدا كناد!

در همين زمينه:

اظهارات دكتر يزدي درباره به تأخير افتادن تشكيل جبهه

گزارش دكتر معين از آخرين وضعيت جبهه دموكراسي خواهي